HeemtuinWerkgroep

De heemtuin is ontworpen door Jick Brandes en aangelegd in 1982. De tuin was oorspronkelijk 3500 m2 groot. Langs de rand van dit rechthoekige terrein bevindt zich een bosstrook met stinzenflora. Op een groot deel van het middenstuk is een bloemenweide aangelegd op vochtig zand. Verder vindt men er een akker met akkerbegeleidende flora en een kruidentuin, voedselarm veen, een vijver en een zanddijk met keermuur. In juni bloeien er enige duizenden rietorchissen. Er zijn takkenhopen opgebouwd voor vogels en kleine zoogdieren. Voor vogels zijn er ook nestkastjes opgehangen.
In 1999 is de heemtuin uitgebreid tot zo’n 1 ha oppervlak. In dit nieuwe gedeelte bevinden zich een hoogstamboomgaard met bijenkasten, een legakker, een houtkade, helofytenfilter, een plas, een dijk (grondwal) met inheems bomen en struiken en een griend. De tuin wordt onderhouden door vrijwilligers van het IVN. Een aannemer voert de grotere onderhoudswerkzaamheden uit.

Faciliteiten voor bezoekers:
Bij een aantal planten staan naambordjes. Er vinden regelmatig rondleidingen plaats. Van april t/m september iedere vrijdagavond tussen 19 en 21 uur tijdens onderhoudswerkzaamheden in de tuin. Van oktober t/m maart iedere 3e zaterdag van de maand tussen 9 tot 12 uur tijdens onderhoudswerkzaamheden in de tuin. Groepsrondleidingen zijn ook mogelijk na telefonische afspraak. In de bezoekersruimte kan gezorgd worden voor koffie, thee e.d.

IVN-heemtuin locatie: Kennedylaan 33a, Nieuwkoop Openingstijden: De tuin is altijd toegankelijk tussen zonsopkomst en zonsondergang. Ligging en bereikbaarheid: Openbaar vervoer: vanaf NS-station Woerden, Alphen a/d Rijn of Leiden met de bus naar Nieuwkoop. Vanaf halte Kennedylaan, 200 meter lopen.
Toegang: Gratis. Honden zijn niet toegestaan.

Contactpersoon: P. Pieterse, 0172-409420.

Heemtuinnieuws 17 oktober 2009

De zomerperiode loopt weer ten einde. In de heemtuin neemt de groei af. Het hooilandje is voor de tweede keer gemaaid. De granen zijn geoogst en de vruchtbomen hangen vol appels en peren.
Het is een groeizame zomer geweest. Door het warme en zonnige weer konden vooral de moeras en waterplanten ongehinderd doorgroeien. Zij hebben immers ook bij weinig regenval geen last van droogte.
Vooral in het water was goed te zien hoe sterk de groei was. Vorig jaar hadden we bedacht dat de voedselrijkdom van het water te groot was. Het eendenkroos bedekte de hele oppervlakte, waardoor er geen licht meer in het water kwam en er dus geen planten onder water konden groeien. We besloten om het kroos weg te halen.
Ook deze zomer hebben we het kroos weggehaald. Soms wel twee keer per maand en iedere keer wist het eenden-kroos het wateroppervlak weer geheel te

bedekken. We waren zo druk bezig met het weghalen van het kroos dat we ons nooit hebben afgevraagd hoe bijzonder deze plantjes eigenlijk zijn. Hier alsnog enige toelichting.
De eendenkroos familie bestaat uit zo’n 30 soorten waarvan er vijf inheems zijn. Vier soorten drijven aan de oppervlakte en alleen puntkroos leeft hele¬maal onder water. We hebben nooit de moeite genomen om de kroossoorten in de heemtuin op naam te brengen, maar de kans is groot dat alle vier drijvende soorten er voorkomen.
Kroos is best een bijzondere plant. Het bestaat minimaal uit een bladschijf. Sommige soorten hebben wortels en sommige ook niet. Zo is er wortelloos kroos, dat dus geen wortels bezit. Klein kroos en bultkroos bezitten één wortel en veelwortelig kroos bezit een bosje wortels. De wortels van kroos hebben een extra zware punt waardoor de plantjes ook bij harde wind niet kantelen of ondersteboven komen te liggen. Stengels heeft kroos niet en bloemen zelden.

Meestal vermeerderd kroos zich door te delen. De bladschijf splijt zich dan in drie delen. Die delen ontwikkelen zich tot nieuwe plantjes en voor ze zich hebben losge¬maakt van de moederplant delen de nieuwe plantjes zich alweer. Dat dit razendsnel kan gaan hebben we in de heemtuin gemerkt.
Voor die snelle groei neemt kroos veel voedingsstoffen uit het water op. Met het weghalen van het kroos halen we dus ook voedingsstoffen uit het water. Op die manier hopen we zoveel voedingsstoffen af te voeren dat het kroos afneemt. Er kan dan weer licht in het water doordringen waardoor er ook onder water planten kunnen groeien. Voor de verspreiding maakt kroos gebruik van watervogels. Wanneer bijvoorbeeld een eend opvliegt uit een sloot met kroos dan blijven er altijd wel plantjes aan de veren plakken. Waar de eend overvliegt of landt kunnen de plantjes loslaten. Zijn de omstandigheden gunstig dan wordt de nieuwe leefomgeving razendsnel ingenomen. Nu de herfst begint is aan de groei van het kroos een einde gekomen.
De overwinterende kroosplantjes zullen volgend jaar, wanneer de omstandigheden gunstig zijn, weer voor vele nakomelingen en veel werk zorgen.
Op zaterdag 17 oktober werken we weer in de heemtuin. We beginnen om 9.00 uur met koffie in de Stal.
Peter.

Heemtuinnieuws uitnodiging voor vrijdagavond 17 april 2009

In maart beleefden we alweer de laatste heemtuinzaterdag van dit voorjaar. Vanaf 1 april tot 1 oktober werken we weer iedere vrijdagavond in de heemtuin. Zoals in de vorige uitnodiging al was aangekondigd hebben we op 21 maart met een aantal mensen op de dijk langs de Provinciale Weg gewerkt. De dijk is in het voorjaar van 2000 beplant met bomen en struiken. We zijn nu 9 jaar verder en het werd hoog tijd om de beplanting te dunnen.
De onderlinge afstand tussen de bomen en struiken was bij het planten ongeveer 1,20 meter. Bij deze onderlinge afstand zijn de planten na 3 of 4 jaar zo groot dat ze tegen elkaar groeien. De beplanting sluit zich. Zolang de beplanting niet gesloten is komt er veel zonlicht op de bodem. Hierdoor kunnen er ruigtekruiden zoals brandnetels en distels groeien. De eerste jaren moest er dus veel tussen de beplanting gemaaid worden om te voorkomen dat de jonge bomen en struiken overgroeid zouden worden door hoge ruigtekruiden. Als de beplanting gesloten is, hoeft er een paar jaar weinig onderhoud gepleegd te worden.

Een gesloten beplanting zal omhoog groeien om voldoende zonlicht te kunnen ontvangen. Het gevolg is dat de onderste takken afsterven door lichtgebrek. Uiteindelijk zullen er maar enkele snel- en hooggroeiende soorten overleven. De rest sterft door lichtgebrek. Om de variatie in de beplanting te behouden moeten we daarom zorgen dat de beplanting niet helemaal gesloten wordt. Dus net dicht genoeg om ruigtekruiden geen kans te geven en net open genoeg om te voorkomen dat er soorten verdwijnen door lichtgebrek. Om dit te bereiken werd de beplanting gedund.

Bij het dunnen worden bomen of struiken in hun geheel weggehaald. De bedoeling is dat de beplanting die blijft staan zich beter kan ontwikkelen. De planten krijgen ook aan de zijkanten voldoende licht en hoeven daardoor niet te sterk in de hoogte te groeien. Ze worden hierdoor breder en behouden ook aan de onderkant hun takken en bladeren.

Bij het dunnen wordt er goed op gelet dat de soortenrijkdom in stand blijft. Van de boomsoorten die erg groot worden moeten er daarom minder over blijven dan van de struiken die wat kleiner blijven. Door jaarlijks een deel van de bomen en struiken te verwijderen blijven er uiteindelijk van alle soorten een beperkt aantal volwassen exemplaren over.

Zoals in het begin al is aangegeven, werken we vanaf 1 april tot 1 oktober weer iedere vrijdagavond in de heemtuin. We beginnen om 19.00 uur en werken tot het te donker wordt. Daarna drinken we koffie.

Peter.